Biến động giá nhiên liệu và tác động đến chi phí vận tải quốc tế: Những điều doanh nghiệp cần lưu ý

Vai trò của nhiên liệu trong cấu trúc chi phí vận tải

Trong ngành logistics, nhiên liệu luôn được ví như "mạch máu" của mọi hoạt động vận hành. Dù là vận tải đường hàng không, đường biển hay đường bộ, chi phí nhiên liệu luôn chiếm một tỷ trọng đáng kể trong tổng giá thành dịch vụ. Khi thị trường năng lượng thế giới có những biến động, dù tăng hay giảm, hệ quả của nó sẽ lập tức lan tỏa đến chuỗi cung ứng toàn cầu, trực tiếp ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Tại Viet Power Logistics (VPL), chúng tôi nhận thấy rằng việc hiểu rõ cách thức giá nhiên liệu tác động đến cước vận chuyển không chỉ giúp doanh nghiệp dự báo được chi phí mà còn là cơ sở để đàm phán hợp đồng và lựa chọn phương thức vận tải tối ưu. Thông thường, các hãng vận chuyển không thay đổi giá cước cơ bản (Base Rate) quá thường xuyên mà thay vào đó, họ sử dụng các loại phụ phí nhiên liệu để linh hoạt điều chỉnh theo thị trường.

Cơ chế điều chỉnh phụ phí nhiên liệu trong vận tải quốc tế

Mỗi phương thức vận tải có một cách thức tính toán và áp dụng phụ phí nhiên liệu riêng biệt. Dưới đây là những khái niệm phổ biến mà doanh nghiệp cần nắm vững:

1. Vận tải hàng không: Phụ phí nhiên liệu (Fuel Surcharge - FSC)

Trong vận tải hàng không, phụ phí nhiên liệu thường được tính dựa trên trọng lượng tính cước (Chargeable Weight). Các hãng hàng không thường điều chỉnh FSC hàng tháng hoặc thậm chí hàng tuần dựa trên chỉ số giá nhiên liệu bay (Jet Fuel Index). Do đặc thù tốc độ cao và tiêu thụ năng lượng lớn, biến động giá nhiên liệu ảnh hưởng đến hàng không nhanh chóng và mạnh mẽ nhất so với các phương thức khác.

2. Vận tải đường biển: Phụ phí biến động giá nhiên liệu (BAF) và Phụ phí lưu huỳnh thấp (LSS)

Đối với vận tải đường biển, có hai loại phụ phí chính liên quan đến nhiên liệu mà doanh nghiệp cần quan tâm:

• Bunker Adjustment Factor (BAF): Đây là khoản phụ phí nhằm bù đắp sự biến động của giá dầu DO/FO trên thị trường. BAF thường được điều chỉnh theo quý hoặc theo tháng tùy theo từng tuyến đường và quy định của hãng tàu.
• Low Sulphur Surcharge (LSS): Đây là loại phụ phí xuất hiện phổ biến từ khi các quy định quốc tế về bảo vệ môi trường (như quy định của IMO) bắt buộc tàu biển phải sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh thấp. Loại nhiên liệu sạch này thường có giá cao hơn so với dầu truyền thống, dẫn đến việc hình thành phụ phí LSS.

Tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu Việt Nam

Sự bấp bênh của giá nhiên liệu tạo ra nhiều thách thức cho các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt về giá thành sản phẩm trên thị trường quốc tế:

• Áp lực lên giá thành sản phẩm: Khi chi phí vận tải tăng do phụ phí nhiên liệu, giá vốn hàng bán (COGS) sẽ tăng theo. Nếu doanh nghiệp không thể chuyển một phần chi phí này sang khách hàng, lợi nhuận sẽ bị thu hẹp đáng kể.
• Khó khăn trong việc báo giá dài hạn: Nhiều doanh nghiệp ký kết hợp đồng cung ứng hàng hóa từ 6 tháng đến 1 năm. Nếu không dự phòng được biến động của phụ phí nhiên liệu, doanh nghiệp có thể rơi vào tình trạng thua lỗ do chi phí logistics thực tế cao hơn nhiều so với tính toán ban đầu.
• Ảnh hưởng đến việc lựa chọn Incoterms: Biến động giá nhiên liệu khiến việc lựa chọn các điều kiện như EXW hay DDP trở nên quan trọng hơn. Ví dụ, nếu doanh nghiệp chọn bán hàng theo giá DDP, họ sẽ phải chịu hoàn toàn rủi ro khi phụ phí nhiên liệu tăng đột ngột trong quá trình vận chuyển.

Lưu ý: Đối với các mặt hàng đặc thù như hàng nguy hiểm (DG), chi phí vận chuyển vốn đã cao do các yêu cầu khắt khe về an toàn. Khi cộng thêm phụ phí nhiên liệu biến động, tổng chi phí logistics cho hàng DG có thể trở thành một gánh nặng lớn nếu không có kế hoạch vận tải tối ưu.

Chiến lược ứng phó cho doanh nghiệp trong bối cảnh giá nhiên liệu bấp bênh

Để giảm thiểu tác động tiêu cực từ giá nhiên liệu, VPL khuyến nghị doanh nghiệp nên áp dụng các giải pháp sau:

1. Tối ưu hóa quy trình đóng gói và gom hàng

Trong vận tải hàng không, phụ phí FSC tính trên kg. Do đó, việc đóng gói gọn gàng, giảm tối đa trọng lượng thể tích (Volumetric Weight) sẽ trực tiếp làm giảm số tiền phụ phí phải trả. Đối với hàng đường biển, việc sử dụng dịch vụ gom hàng lẻ (LCL) hiệu quả thay vì đi container không đầy (FCL) cũng là một cách tiết kiệm chi phí.

2. Lập kế hoạch vận chuyển sớm

Việc đặt chỗ (booking) sớm không chỉ giúp đảm bảo có chỗ trên tàu/máy bay mà còn giúp doanh nghiệp "chốt" được mức phụ phí tại thời điểm có lợi nhất, tránh các đợt tăng giá đột ngột vào mùa cao điểm hoặc khi thị trường năng lượng bất ổn.

3. Đa dạng hóa phương thức vận tải

Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào đường hàng không với chi phí nhiên liệu đắt đỏ, doanh nghiệp có thể cân nhắc các giải pháp vận tải đa phương thức (Sea-Air) hoặc chuyển hướng sang đường biển nếu thời gian giao hàng cho phép. Điều này giúp cân bằng giữa chi phí và hiệu quả vận hành.

4. Hợp tác với đơn vị logistics chuyên nghiệp

Một đối tác logistics có kinh nghiệm như Viet Power Logistics sẽ giúp doanh nghiệp cập nhật liên tục các thông báo về phụ phí từ các hãng tàu và hãng hàng không. Chúng tôi hỗ trợ khách hàng phân tích dữ liệu chi phí, tư vấn lộ trình tối ưu và cung cấp các giải pháp vận tải trọn gói giúp ổn định chi phí logistics trong dài hạn.

Tại VPL, với thế mạnh trong vận chuyển hàng nguy hiểm và hàng không, chúng tôi cam kết sự minh bạch trong mọi bảng báo giá, bóc tách rõ ràng các loại phụ phí nhiên liệu để doanh nghiệp luôn nắm thế chủ động. Dù thị trường có nhiều biến động, mục tiêu của chúng tôi vẫn là đồng hành cùng doanh nghiệp Việt vươn tầm quốc tế với chi phí hợp lý và an toàn nhất.

Bài viết mang tính tham khảo, được VPL tổng hợp từ các nguồn công khai tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi – vui lòng liên hệ VPL để được tư vấn cho lô hàng cụ thể.