- Đá khô là hàng nguy hiểm UN1845, Class 9 khi vận chuyển hàng không, kể cả khi chỉ dùng để làm lạnh.
- Bao bì phải cho khí CO2 thoát ra; không đóng kín hoàn toàn.
- Kiện hàng cần ghi tên vận chuyển, UN1845, khối lượng tịnh (kg) và dán nhãn Class 9.
- Giới hạn thông thường 200 kg/kiện nhưng có thể khác theo hãng bay và ấn bản DGR.
- Nên xác nhận với hãng bay hoặc đơn vị giao nhận trước khi đóng hàng.
Dược phẩm, vắc xin, mẫu sinh học hay thực phẩm đông lạnh thường phải được giữ lạnh sâu trong suốt hành trình bay. Giải pháp phổ biến là dùng đá khô (CO2 ở thể rắn). Điều ít người gửi hàng để ý: đá khô tự nó là hàng nguy hiểm khi vận chuyển bằng đường hàng không, nên cả lô hàng phải tuân thủ quy định dành cho hàng DG dù bên trong chỉ là mẫu xét nghiệm hay thuốc thông thường.
1. Vì sao đá khô bị coi là hàng nguy hiểm
Đá khô có số UN UN1845, tên vận chuyển chính thức là “Carbon dioxide, solid” hoặc “Dry ice”, thuộc Class 9 (các chất và vật phẩm nguy hiểm khác). Nó không cháy, không độc, nhưng khi thăng hoa sẽ tạo ra khí CO2:
- Trong khoang hàng hoặc không gian kín, lượng khí CO2 tích tụ có thể làm giảm oxy, gây nguy hiểm cho tổ bay và nhân viên khai thác.
- Nếu bao bì bị bịt kín hoàn toàn, áp suất khí tăng dần có thể làm phồng, nứt hoặc nổ kiện hàng.
- Nhiệt độ cực thấp của đá khô có thể gây bỏng lạnh khi tiếp xúc trực tiếp.
Vì vậy ngành hàng không quản lý đá khô theo Quy tắc hàng nguy hiểm của IATA (DGR), dựa trên Hướng dẫn kỹ thuật của ICAO. Hiện hành là DGR ấn bản thứ 67, có hiệu lực từ 01/01/2026.
2. Những điểm cốt lõi theo hướng dẫn đóng gói PI 954
Đá khô dùng để làm lạnh được điều chỉnh bởi hướng dẫn đóng gói Packing Instruction 954. Các nguồn tham khảo về ICAO TI giai đoạn 2025–2026 cho thấy UN1845 được chấp nhận trên cả máy bay chở khách và máy bay chuyên chở hàng, với giới hạn thông thường 200 kg khối lượng tịnh mỗi kiện. Một số điểm chính:
| Nội dung | Lưu ý thực tế |
|---|---|
| Bao bì | Phải cho phép khí CO2 thoát ra, không bịt kín hoàn toàn (không dùng hũ nắp vặn kín hay thùng nhựa kín khí để chứa đá khô trực tiếp). |
| Kích thước kiện | Đủ lớn để dán đầy đủ nhãn và ghi đủ dấu hiệu bắt buộc. |
| Hàng bên trong | Hàng cần giữ lạnh phải được đóng chắc chắn, không bị xê dịch khi đá khô thăng hoa và thể tích giảm dần. |
| Giới hạn khối lượng | Thường 200 kg tịnh/kiện; có thể khác theo loại tàu bay, ấn bản DGR và quy định riêng của hãng bay (operator variation). |
Với trường hợp đá khô chỉ dùng làm chất làm lạnh cho hàng không nguy hiểm trong một ULD hoặc pallet, DGR có điều khoản đặc biệt (A151) nới các giới hạn theo kiện. Việc áp dụng điều khoản này tùy từng trường hợp cụ thể nên cần được hãng bay hoặc đơn vị giao nhận xác nhận trước.
3. Ghi nhãn và chứng từ
Theo hướng dẫn của các hãng vận chuyển và tài liệu tham khảo, mỗi kiện hoặc overpack có đá khô thường phải có:
- Tên vận chuyển chính thức (“Carbon dioxide, solid” hoặc “Dry ice”) và số UN1845.
- Khối lượng tịnh của đá khô tính bằng kg ghi ngoài kiện.
- Nhãn nguy hiểm Class 9 dán trên kiện, kèm tên và địa chỉ người gửi, người nhận.
Trên vận đơn hàng không (AWB), phần mô tả hàng thường phải thể hiện UN1845, tên vận chuyển, số kiện và khối lượng tịnh đá khô mỗi kiện. Lưu ý quan trọng: khối lượng nên phản ánh lượng đá khô tại thời điểm giao cho hãng, không phải lượng ban đầu đóng vào kiện nếu đã hao hụt do thăng hoa.
Cách thể hiện cụ thể trên AWB và tờ khai của người gửi hàng có thể khác nhau tùy trường hợp và hãng bay, hãy xác nhận trước khi chốt hồ sơ.
4. Sai sót thường gặp với hàng giữ lạnh bằng đá khô
- Không khai báo đá khô vì nghĩ đó chỉ là vật liệu bảo quản đi kèm.
- Đóng kín hoàn toàn kiện hàng, không có đường thoát khí.
- Tính thiếu lượng đá khô so với thời gian hành trình, khiến hàng hết lạnh trước khi đến nơi, nhất là khi chuyến bay bị trễ hoặc phải trung chuyển.
- Ghi khối lượng sai hoặc thiếu đơn vị kg trên kiện và chứng từ.
- Không hỏi trước hãng bay về chấp nhận đá khô trên tuyến cần đi, trong khi mỗi hãng có thể có quy định bổ sung.
5. Ý nghĩa với doanh nghiệp Việt Nam
Doanh nghiệp dược, phòng xét nghiệm, đơn vị xuất khẩu thủy sản hoặc thực phẩm đông lạnh khi gửi hàng giữ lạnh bằng đường hàng không nên coi đá khô là một phần của hồ sơ hàng nguy hiểm ngay từ đầu. Việc này giúp hạn chế bị từ chối nhận hàng tại sân bay, phát sinh phí lưu kho và rủi ro hỏng lô hàng nhạy cảm nhiệt độ.
Chuẩn bị trước thông tin gồm loại hàng, nhiệt độ yêu cầu, thời gian hành trình dự kiến, lượng đá khô và loại bao bì. VPL có thể hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, hướng dẫn đóng gói – ghi nhãn, rà soát chứng từ và booking với hãng bay phù hợp. Doanh nghiệp nên liên hệ trước khi đóng hàng để được tư vấn theo từng lô cụ thể.
Bài viết mang tính tham khảo, được VPL tổng hợp từ các nguồn công khai tại thời điểm đăng. Quy định có thể thay đổi – vui lòng liên hệ VPL để được tư vấn cho lô hàng cụ thể.